Historie

Geschiedenis van onze parochie

Tot de reformatie van 1572 in Dordrecht haar beslag kreeg was de Grote- of Onze Lieve Vrouwe Kerk in gebruik. De komst van de watergeuzen in de stad zorgde er voor dat het stadsbestuur de gereformeerde gemeente toestond in deze kerk haar diensten te houden. De Katholieken wisten een aantal bezittingen mee te nemen en zo is onze kerk nog altijd in het bezit van kazuifels (priestergewaden) en Misgerei uit de tijd van voor de reformatie.
Na het vertrek uit de Grote O.L.V.-Kerk werden er 2 staties door degenen die de Katholieke eredienst niet wilden afzweren gesticht in deze stad: die van de Maria Minor (Kleine O.L.V.- Kerk) aan de Hoge Nieuwstraat en de Maria Maior (Grote O.L-V.-Kerk).

Door de reformatie was de Katholieke Kerk in Holland in een isolement van Rome geraakt en een naar binnen gekeerde gemeenschap geworden. Dit feit en kerkpolitieke en theologische redenen zorgden er voor dat er steeds meer gescheiden groepen ontstonden binnen de Katholieke Kerk. Toen de apostolische vicaris Petrus Codde in 1702 op verdenking van Jansenisme geschorst werd meende men in Holland van het aloude middeleeuwse kerkrecht gebruik te kunnen maken en in 1723 resulteerde dat in een eigen bisschopskeuze. Deze bisschop werd echter door Rome niet geaccepteerd. Een deel van de geestelijkheid in Holland en Utrecht bleef hem steunen, zo ook de beide Dordtse pastoors. Zo komt het dat beide parochies overgingen tot de 'Roomsch-Katholijke Kerk der Oud-Bisschoppelijke Clerezij', zoals de officiële naam van de kerk nog steeds luidt, oftewel Oud-Katholieke Kerk.
Kort daarop werd er in 1735 een missie ondernomen van 'roomsgetrouwe' priesters en religieuzen naar Dordrecht, hetgeen resulteerde in een derde schuilkerk aan de Kuipershaven. Deze is in de negentiende eeuw gesloopt en vervangen door de Bonifatiuskerk aan de Wijnstraat.

In 1792 werd de schuilkerk Maria Minor aan de Hoge Nieuwstraat gesloten en verenigd met de Maria Maior. Gedurende de eerste helft van de negentiende eeuw verloor de 'Clerezy' veel leden, maar na omstreeks 1860 was er sprake van een duidelijk merkbare groei. Dat had vooral te maken met de Maria-dogma's in de Rooms-katholieke Kerk, alsmede het dogma van de pauselijke onfeilbaarheid. Voor veel Rooms-Katholieken was dit niet meer te accepteren en velen gingen over naar de Oud-Katholieke kerk. Vanaf die tijd leefde ook de Dordtsche gemeenschap weer op en had in de jaren '20 zelfs een kerkkoor van rond de 20 personen. Dit zakte later weer verder terug veroorzaakt door verhuizing van parochianen naar elders en het secularisatieproces dat ook aan onze kerk niet is voorbijgegaan.

Buiten ieders verwachting leefde de parochie de laatste twee decennia weer op tot wat zij nu is: een gemeenschap van rond de 100 personen. Mensen die wekelijks hun geloof belijden in deze ruimte willen u graag iets laten zien van de schoonheid van het gebouw en de geschiedenis maar ook het huidige leven van de gemeenschap, waarin zij met elkaar rond Woord en Sacramenten bijeenkomen.

Het gebouw

Wie door het hek aan de Voorstraat het pad naar deze kerk heeft betreden heeft wellicht verwacht een schuilkerk binnen te gaan. Dit is niet het geval. Op deze plek, iets verder naar achter, stond vroeger een schuilkerk. Op het huidige pad stond een huis, dat ooit pastorie was. Aan de linkerzijde van het pad op de huidige pastorie is een gevelsteen ingemetseld. Hij is gedateerd op 1660 en stelt een postiljon voor. De gevelsteen is afkomstig van een huis aan de Wijngaardstraat dat toegang verleende tot de schuilkerk.

De voorgevel met het pad vanaf de Voorstraat.

Toen het geheel bouwvallig werd is in 1840 de oude kerk afgebroken en daarvoor in de plaats de huidige kerk van 1842/43 in neoclassitische stijl opgetrokken door stadsarchitect G. N. Itz. De schuilkerkenperiode was voorbij: de kerk mocht zichtbaar zijn vanaf de straat. Om praktische redenen staat de kerk toch nog een eind vanaf de straat: dan hoefde men immers maar één huis af te breken wat het huidige pad heeft opgeleverd (zie afbeelding boven). Naast de kerk werd een klokkentoren geplaatst, hetgeen de Oud-Katholieken mede uit hun 'schuilkerken-bestaan' heeft geholpen.

Interieur en exterieur van de kerk zijn sindsdien in goede staat bewaard gebleven. Uniek is de aanwezigheid van het tuintje aan het pad naar de kerk: het is de enige voortuin in de Dordtse Voorstraat. 

De voortuin

Het interieur

De stijl van de tegenwoordige kerk zou men neoclassicistisch kunnen noemen. De voorgevel van de kerk wordt gesierd met een timpaan waarin een Lam Gods met een kruisbanier, rustend op het boek met de 7 zegels (Openb. 5,1). Boven het altaar bevindt zich in een driehoek (beeld van de Drie-eenheid) het 'alziend oog' van God, omgegeven door een stralenkrans (God als 'Zonne der gerechtigheid') en een viertal engelenkopjes. Met hieronder de tekst 'Hic habitabo', vertaald 'Hier zal ik wonen'. Het stucgewelf is uit de tijd van de bouw en vervaardigd door Jan Tavecchio.

Het altaar uit 1843, gemaakt door L. van der Steen, bevat relieken van o.a. vaderlandse heiligen St. Willibrord en de martelaren van Gorcum. Op het altaar staat een houten tabernakel (sacramentshuis), gedateerd 1760, omgegeven door engelen die 'geloof, hoop en liefde' verbeelden. Op de deur van het tabernakel is in bas-reliëf het verhaal van de 'Emmaüsgangers' uitgesneden.

Maria	Jozef

Aan weerszijden boven het altaar staan twee heiligenbeelden. Links Maria met het kind Jezus, beiden gekroond. Rechts Jozef met lelietak (beeld van de zuiverheid). Beide beelden zijn 17e eeuws en vermoedelijk afkomstig uit het Antwerpse atelier van Artus Quellijn.

De communiebank

De communiebank dateert uit 1742. De gebeeldhouwde panelen laten respectievelijk zien: het aanbieden door Melchizedek van brood en wijn aan de aartsvader Abraham (zie afbeelding), het laatste Avondmaal en de maaltijd welke de Israëlieten hielden op de vooravond van de Uittocht uit Egypte.

De preekstoel

De preekstoel is van 1747 en heeft op de kuip twee bisschoppen in reliëf. De engelen opzij en de vrouwenfiguur onder (zie afbeelding) verbeelden ook hier 'geloof, hoop en liefde'. De duif is beeld van de 'hemelvogel' en symboliseert de H. Geest.

Het orgel

Doopvont en het orgelfront, dateren uit 1843. Het orgel is in 1884 ingewijd en gebouwd door Kam en van der Meulen. In 1912 is het instrument aanzienlijk gewijzigd door de firma J.J. Bijlaardt uit Dordrecht. In 1937 is het orgel, zonder front, verkocht aan de Hervormde Gemeente van Gieterveen, doch in 1984 weer teruggekocht. De herinbouw en restauratie van het orgel vond plaats door de Fa. van Eeken en van Buuren.

Meer informatie over het orgel:

www.orgelsite.nl

www.orgelsindrenthe.nl